“ရာမတလံုးေလာက္ တင္ (႐ႉ) ၿပီးရင္ လူက ေပါ့ပါးသြားတယ္၊ အိပ္ငိုက္တာ မရွိဘူး၊ လူလည္း လန္းလန္းဆန္းဆန္း ျဖစ္သြားတယ္၊ ဧည့္သည္ေတြနဲ႔ ဆက္ဆံေရးလည္း ပိုအဆင္ေျပတယ္” လို႔ အသက္ ၂၂ ႏွစ္အရြယ္ သက္ထား က စားပြဲေပၚမွာရွိတဲ့ ေဆးလိပ္ခြက္ကို ပြတ္သပ္ေနရင္း ေျပာျပပါတယ္။
ပိန္ပိန္သြယ္သြယ္နဲ႔ ခပ္ညဳိညဳိ အသားေရာင္ရွိတဲ့ သက္ထားက ေပ်ာ္ေတာ္ ဆက္ လုပ္ငန္းေလာကထဲကို ေရာက္လာတာ ၅ ႏွစ္ ေက်ာ္ၿပီလို႔ဆိုပါတယ္။ အခု သူအလုပ္လုပ္ေနတဲ့ ဆိုင္က ၂၄ နာရီဖြင့္တာေၾကာင့္ အိပ္ေရးပ်က္ ခံႏိုင္ေအာင္ စိတ္ႂကြေဆးကို သံုးတာလို႔ ေျပာပါတယ္။
ရာမ (ျမင္းေဆး) ေခၚတဲ့ စိတ္ႂကြေဆးျပားကို မီး႐ႈိ႕ၿပီး ထြက္လာတဲ့ အခုိုး အေငြ႔ကို ႐ႉရ ႐ႈိက္ရတာလို႔ ေျပာပါတယ္။ ဒီေဆးကို ႐ႉလိုက္ရင္ အိပ္ငိုက္ျခင္း မရွိေတာ့သလို၊ လူလည္း လန္းဆန္းတက္ႂကြလာၿပီး ပံုမွန္သံုးစြဲျခင္းအားျဖင့္ ဗိုက္သားေတြ က်စ္လာတဲ့ အတြက္ ခႏၶာကိုယ္ အလွကိုလည္း အေထာက္ အကူ ျဖစ္ေစတယ္လို႔ သူကယံုၾကည္ ေနပါတယ္။
ဧည့္သည္ အားလပ္ခ်ိန္ေတြမွာ အိမ္သာ၊ ဒါမွမဟုတ္ ဆိုင္ေနာက္ေဖးက ေလလံုတဲ့ ေနရာေတြမွာ ႐ႉျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဆိုင္ရွင္ေတြကလည္း လိင္ေဖ်ာ္ေျဖေရး အလုပ္သမေတြ စိတ္ႂကြေဆး သံုးစြဲမွန္း သိေပမယ့္ အလုပ္ အတြက္ အေထာက္အကူ ျဖစ္တာေၾကာင့္ တားျမစ္တာမ်ိဳး မလုပ္ဘူးလို႔လည္း သိရပါ တယ္။ ဆိုင္မွာ ေပ်ာ္ေတာ္ဆက္ မိန္းကေလး အေယာက္ ၂၀ ရွိတဲ့ အထဲက သက္ထား အပါအဝင္ ၈ ေယာက္ေလာက္က ရာမကို သံုးစြဲၾကတယ္ လို႔ဆိုပါတယ္။
သက္ထား က “ဧည့္သည္မ်ားမ်ား လာရင္ လာသလို အခန္းတက္ရတယ္၊ အိပ္ငိုက္ေနလို႔ရွိရင္ ဧည့္သည္က ဆက္ဆံေရး မေျပလည္ဘူးဆိုၿပီး ဆိုင္ရွင္ ကို တိုင္လို႔ရင္ ဆိုင္ရွင္က ေနာက္တေယာက္ ေျပာင္းေပးလိုက္တယ္၊ အဲဒီအခါ ကိုယ္တက္ထားတဲ့ အခန္းခက မရေတာ့ဘူး၊ အဲဒါနဲ႔ အိပ္မငိုက္ ေအာင္ ရာမကို သံုးျဖစ္သြားတာ” လို႔ စိတ္ႂကြေဆး သံုးျဖစ္ခဲ့ပံုကို ရွင္းျပပါ တယ္။
သူတို႔အတြက္ကေတာ့ စိတ္ႂကြေဆးက ဝယ္လို႔မခက္ပါဘူး၊ ဆိုင္ကယ္ တကၠစီသမားေတြကို အဝယ္ခိုင္းလို႔ရသလို၊ ဖုန္းဆက္ လိုက္႐ုံနဲ႔ လာပို႔ေနၾက သူေတြလည္းရွိပါတယ္။ ျမဝတီၿမိဳ႕ေပၚမွာေတာ့ ျမင္းေဆး တလံုးရဲ႕ ပ်မ္းမွ် ေစ်းက က်ပ္ ၃၀၀၀ ပါ။ ျမဝတီၿမိဳ႕နဲ႔ နီးတဲ့ သဃၤန္းညီေနာင္မွာဆိုရင္ တလံုး ကို က်ပ္ ၂၅၀၀ ပဲ ေပးရတယ္လို႔ ၿမိဳ႕ခံေတြဆီကေန စံုစမ္းသိရွိရပါတယ္။
စိတ္ႂကြေဆး သံုးတဲ့ ဧည့္သည္တခ်ဳိ႕ လာေရာက္ေပ်ာ္ပါးရင္လည္း အခန္းထဲ မွာပဲ အတူတကြ သံုးျဖစ္ၾကၿပီးေတာ့ အဲဒီလိုမ်ဳိး အႀကိဳက္တူတဲ့ ဧည့္သည္ေတြ နဲ႔ ဆံုရင္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ ဆက္ဆက္ေရးလည္း ပိုၿပီးေကာင္းတယ္လို႔ သက္ထားက ေျပာျပ ပါတယ္။
အသက္ ၁၇ ႏွစ္သာရွိေသးတဲ့ သက္ထားရဲ႕ သူငယ္ခ်င္း ပိုးအိျဖဴ ကေတာ့ စိတ္ႂကြေဆးကို သူကိုယ္တိုင္ မသံုးစြဲသလို သူငယ္ခ်င္းေတြ သံုးစြဲတာ ကိုလည္း အားမေပးဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ စိတ္ႂကြေဆးေတြ သံုးစြဲၿပီး ေရာက္လာတဲ့ ဧည့္သည္ေတြနဲ႔ ကာမ ဆက္ဆံရတဲ့ အခါမွာ ငရဲက်သလိုပဲလို႔ ဆိုပါတယ္။
“မူးၿပီးေရာက္လာတဲ့ ဧည့္သည္ေတြနဲ႔ ေန (ကာမဆက္ဆံ) တာေတာင္ အလြန္ဆံုး နာရီဝက္ပဲ။ ရာမသံုးလာတဲ့ လူေတြနဲ႔အခန္း တက္ရင္ တနာရီနဲ႔ လည္း မၿပီးဘူး။ ပိုက္ဆံသာ ျပန္အမ္းလိုက္ခ်င္တယ္” လို႔ု စိတ္ပ်က္ဟန္နဲ႔ ပိုးအိျဖဴက ရွင္းျပပါတယ္။
ဆိုင္ကိုလာတဲ့ ဧည့္သည္ အမ်ားစုဟာ အရက္၊ ဘီယာ ေသာက္သံုးသူေတြ ျဖစ္ၾကတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူတို႔အေနနဲ႔ လိင္အဂၤါကို သဘာဝလြန္ ႀကီးထြားေဆးေတြ သံုးထားတဲ့ ဧည့္သည္ကလြဲရင္ တျခားဧည့္သည္ အမ်ဳိးအစားေတြကို ေရြးခ်ယ္ခြင့္ မရွိဘူးလို႔ ပိုးအိျဖဴက ရွင္းျပပါတယ္။
ရာမသံုးၿပီး လုပ္ငန္းခြင္ဝင္တာကို သေဘာမက်တဲ့ ပိုးအိျဖဴလည္း အိပ္ငိုက္လို႔ ဆက္ဆံေရး ပ်က္ကြက္တဲ့ အတြက္ ဧည့္သည္က လူစားလဲခိုင္းတာ၊ တခါ တရံ အႏိုင္က်င့္ ႐ိုက္ႏွက္ခံရတာေတြ အထိ ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရဘူးတယ္လို႔ ဆိုပါ တယ္။
ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ အိပ္ငိုက္တဲ့ဒဏ္ ခံႏိုင္ဖို႔ ေကာ္ဖီနဲ႔ လက္ဘက္သုပ္ကို အားျပဳခဲ့ေၾကာင္း၊ မနက္ပိုင္းနဲ႔ ေန႔ခင္းပိုင္း ဧည့္သည္ ျပတ္ခ်ိန္ေတြကို အိပ္ခ်ိန္အျဖစ္ထားေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။
“ဧည့္သည္မ်ားမ်ားရမွ တရက္ကို တေသာင္း ဝန္းက်င္ေလာက္ရတာ၊ ရာမ သံုးရင္ ပိုက္ဆံ မက်န္ေတာ့ဘူးေလ။ အခု ဒီဆိုင္မွာ ရာမ သံုးတဲ့လူ မွန္သမွ် လည္း ပိုက္ဆံမစုႏိုင္ၾကဘူး။ တခ်ဳိ႕ဆို အေႂကြးပါ တင္ေသးတယ္” လို႔ ပိုးအိျဖဴက ရွင္းျပပါတယ္။
စိတ္ႂကြေဆးေတြကို တဆိုင္တည္းေန လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဘက္ သူငယ္ခ်င္းေတြ သံုးစြဲေနတာ ေန႔စဥ္ေတြ႔ျမင္ရေၾကာင္း၊ သံုးၿပီးရင္ ႏွစ္ည၊ သံုးညေလာက္အထိ မအိပ္ဘဲ အလုပ္လုပ္ေနၾကလို႔ ဒီျမင္ကြင္းကို မျမင္လိုတဲ့ အတြက္ သက္ထား အပါအဝင္ ရင္းႏွီးတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြကို ေျဖာင္းဖ် ေျပာဆိုေပမယ့္ မေအာင္ ျမင္ေၾကာင္း စိတ္မသက္သာဟန္နဲ႔ သူက ဆက္ၿပီး ေျပာျပပါတယ္။
သက္ထားနဲ႔ ပိုးအိျဖဴတို႔ဟာ တနယ္တေၾကးဆီက လာၿပီး ဒီမွာ အလုပ္ အတူတူလုပ္ၾကတဲ့ သူေတြျဖစ္ေပမယ့္ ညီအစ္မ အရင္းလို တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ ေဖးမကူညီမႈေတြ ရွိၾကတယ္လို႔ သူတို႔ ႏွစ္ေယာက္စလံုးက ဆုိပါတယ္။ မတူညီတဲ့ ေဒသေတြက လာၾကတဲ့ သူတို႔ႏွစ္ဦးဟာ လုပ္ငန္းခ်င္း တူသလို ဆင္းရဲတာခ်င္းနဲ႔ ႐ုိးသားမႈေတြကလည္း တူညီတာကို ေတြ႔ရပါ တယ္။
သက္ထား အပါအဝင္ တဆိုင္တည္းေနတဲ့ သူ႔သူငယ္ခ်င္းေတြ စိတ္ႂကြ ေဆးျပား သံုးစြဲတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေျပာျပေနတဲ့ ပိုးအိျဖဴကို သက္ထားက ေဗြယူဟန္မရွိဘဲ ေဘးကေန ရီက်ဲက်ဲနဲ႔ ထိုင္ၾကည့္ ေနၿပီး ပိုးအိျဖဴရဲ႕ ဖန္ခြက္ ထဲကို ကိုကာကိုလာ အခ်ဳိရည္ကိုေတာင္ ထပ္ျဖည့္ေပးလိုက္ပါေသးတယ္။
သူတို႔ ေနထိုင္လုပ္ကိုင္ေနၾကတဲ့ ျမဝတီၿမိဳ႕ေပၚက ေပ်ာ္ေတာ္ဆက္ ႐ုံေတြဟာ ရာမလို႔ေခၚတဲ့ ျမင္းေဆး သံုးစြဲမႈေတြနဲ႔ ကင္းတဲ့ ႐ုံ ရွားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သက္ထားက ဒီဆိုင္ကို မေရာက္ခင္မွာ ကတည္းက ျမဝတီၿမိဳ႕ေပၚမွာရွိတဲ့ တျခားေပ်ာ္ေတာ္ ဆက္႐ုံ သံုး႐ုံမွာ လုပ္ခဲ့ဘူးတယ္လို႔သိရတယ္။ အဲဒီေနရာ ေတြမွာကတည္းက ဒီစိတ္ႂကြေဆးကို သံုးခဲ့ဘူးတာလို႔ သူက ဆိုပါတယ္။
“ၿမိဳ႕ေပၚမွာရွိတဲ့ ဒီလိုေနရာေတြကေတာ့ ဒါနဲ႔ ကင္းတဲ့ေနရာ ဆိုတာမရွိဘူး၊ သမီးလည္း မေသာက္ရ မေနႏိုင္ေအာင္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး၊ သူက သံုးၿပီးလို႔ အရွိန္ေျပသြားရင္ ကိုယ္လက္ေတြ နာတာမခံႏိုင္ဘူး၊ အဲဒါေၾကာင့္ အရွိန္ ျပန္တင္ရင္းတင္ရင္းနဲ႔ ရက္ဆက္ သြားတာ။ ဟိုတေလာက ရြာျပန္သြားေတာ့ တလေလာက္ လံုးဝမသံုးျဖစ္ဘူး၊ ေနႏိုင္တယ္။ ဒီမွာက အလုပ္နဲ႔ က်ေတာ့ မရဘူးေလ” လို႔ သက္ထားက ေျပာပါတယ္။
ျမဝတီၿမိဳ႕ေပၚမွာ စားေသာက္ဆိုင္ အမည္ခံနဲ႔ ၿမိဳ႕ခံ အာဏာပိုင္ေတြဆီမွာ ဖြင့္လွစ္ခြင့္ရထားတဲ့ လိင္ေဖ်ာ္ေျဖေရး႐ုံ ၁၀၀ ေက်ာ္ ရွိၿပီး အမ်ားစုဟာ မူးယစ္ေဆးဝါး သံုးစြဲမႈေတြကို တားျမစ္မႈေတြ မလုပ္တဲ့အျပင္၊ လိင္အလုပ္ သမေတြရဲ႕ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဂ႐ုစိုက္တာ မရွိၾကပါ ဘူး။
သက္ထားက ျမဝတီကို မေရာက္ခင္မွာ တဘက္ကမ္း ထိုင္းႏိုင္ငံ မဲေဆာက္ ၿမိဳ႕က လိုင္စင္မဲ့ လိင္ေဖ်ာ္ေျဖေရး ႐ုံေတြမွာ လုပ္ခဲ့ဖူးသူပါ။ ထိုင္းႏိုင္ငံ ရဲေတြရဲ႕ တင္းၾကပ္မႈေၾကာင့္ မူးယစ္ေဆးဝါး သံုးစြဲခြင့္မရသလို၊ ဧည့္သည္နဲ႔ ဆက္ဆံတဲ့အခါ ကြန္ဒံုသံုးဖို႔နဲ႔ ကူးစက္တတ္တဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ေရာဂါေတြ အေၾကာင္းကို ျပည္ပမွေရာက္ေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းတခ်ဳိ႕က ရက္ပ်က္ေၾကး ေပးၿပီး သင္ေပးၾကတယ္လို႔ သူ႔အေတြ႔အႀကံဳကို သက္ထားက ရွင္းျပပါတယ္။
တရားဝင္ လိုင္စင္နဲ႔ ဖြင့္လွစ္တဲ့ လိင္ေဖ်ာ္ေျဖေရး ႐ုံေတြ မဟုတ္ေပမယ့္ မဲေဆာက္ေဆး႐ုံႀကီးက အပတ္စဥ္ တနလၤာေန႔တိုင္း ေသြးစစ္ျခင္း၊ မိန္းမ ကိုယ္ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေခၚယူစစ္ေဆးျခင္းေတြ ျပဳလုပ္ေပးတယ္လို႔ သိရပါတယ္။
“ဟိုမွာက က်န္းမာေရးကို အၿမဲတမ္း မစစ္မေနရ စစ္ေပးေနေတာ့ ကိုယ့္မွာ ဘာေရာဂါမွ မရွိဘူးဆိုတာ သိေနေတာ့ အလုပ္မွာ မေပ်ာ္လည္း စိတ္ရွင္း တယ္။ အခု ျမဝတီမွာက ဘာမွမလုပ္ေပးတဲ့ အျပင္ ေသြးစစ္ဖို႔ ခြင့္ေတာင္းရင္ ေတာင္ ရက္ပ်က္ခ ၅ ေသာင္း ျပန္ေလ်ာ္ရတယ္။ ကိုယ့္မွာ ဘာျဖစ္ေနလဲ ဆိုတာလည္း ကိုယ္မသိေတာ့ တခါတေလ အားငယ္မိတာေပါ့” လို႔ သက္ထား က စိတ္မသက္မသာဟန္နဲ႔ ရွင္းျပပါတယ္။
အရင္က လိင္ေဖ်ာ္ေျဖေရး လုပ္ငန္းေတြ လုပ္လိုၾကတဲ့ ျမန္မာ မိန္းကေလး ေတြဟာ တဘက္ႏိုင္ငံ မဲေဆာက္ၿမိဳ႕မွာ သြားလုပ္ ၾကရေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္း ထိုင္းအာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ တင္းၾကပ္မႈေတြ ရွိလာတာေၾကာင့္ ၂၀၁၀ ေနာက္ပိုင္း လိင္ေဖ်ာ္ေျဖေရး လုပ္ငန္းေတြ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အတိုးခ် လုပ္ကိုင္လာတဲ့ ျမဝတီၿမိဳ႕ေပၚက ႐ုံေတြကို ျပန္ေျပာင္းလာၾကတာပါ။
ျမဝတီၿမိဳ႕ေပၚမွာ လုပ္ကိုင္ေနၾကတဲ့ လိင္အလုပ္သမေတြအတြက္ေတာ့ ထိုင္းႏိုင္ငံက ေပးတဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ေပးမႈ အခြင့္အေရးမ်ဳိး မရႏိုင္ၾကေပမယ့္ စိတ္ႂကြေဆး သံုးတတ္တဲ့ လိင္အလုပ္သမေတြ အတြက္ ေတာ့ လြတ္လပ္စြာ သံုးစြဲခြင့္ေတြ ရရွိေနပါတယ္။
အနီေရာင္ မွိန္ေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ ထြန္းထားတဲ့ ေပ်ာ္ေတာ္ဆက္ ႐ုံေတြထဲက မီးေရာင္ ေတြ ေအာက္မွာေတာ့ သစ္လြင္တဲ့ အဝတ္ အစားေတြ ဝတ္ဆင္ၿပီး ဧည့္သည္ ေတြကို ေဖ်ာ္ေျဖေပးဖို႔ ေစာင့္ဆိုင္းေနၾကတဲ့ လိင္အလုပ္သမေလးေတြ ရွိေနတယ္။ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ ရာမလက္က ႐ုန္းထြက္ဖို႔ကို ေမ့ေနၾကဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ဧရာ၀တီ
Time in Rangoon 
